Free Web Hosting Provider - Web Hosting - E-commerce - High Speed Internet - Free Web Page
Search the Web

 

İNSAN HAKLARI

Bireylerin yalnızca insan olmakla kazandıkları haklardır.

İnsan olmak yeterlidir, başka gerekçe aranamaz.

Bunlar doğal, vazgeçilmez/devredilemez haklardır.

 

Temel insan hakları nelerdir?

Yaşama hakkı

Özgürlük ve kişi güvenliği hakkı

Adil olarak yargılanma hakkı

Düşünce ve vicdan özgürlüğü hakkı

İfade özgürlüğü hakkı

Eğitim hakkı

Özel yaşama ve aileye saygı hakkı

 

İnsan haklarının temel ilkesi:

İnsanlar yapı bakımından aynı ve eşittir.

Kişiler siyasal iktidar karşısında cins,ırk, yaş, düşünce farkı gözetilmeksizin eşittirler.

 

İnsan hakları...

Değerler sisteminde en üst sırada yer alan temel haklardır.

Hukukun temelinde yer alan kurucu ilkelerdir.

 

Hak nedir?

Tartışılmaz olan ve herkes tarafından kabul edilmesi gereken şeye hak denir.

Her hak, kendine saygı gösterilmesini de zorunlu kılar.

Bu ise, ahlaki sorumluluk ve hukuksal yaptırımlar yoluyla sağlanır.

 

İnsan hakları , insanlığın mücadelelerinin bir ürünüdür.

Tarihsel bir süreç içinde insan hakları bugünkü duruma gelebilmiştir.

İnsan haklarının gelişiminde üç evreden söz edebiliriz.

Birinci evre:17. Ve 18.yylar

İngiliz, Amerikan ve Fransız devrimlerinin getirdiği klasik hak ve özgürlükler.

Bunlar:yasal eşitlik, kişi güvenliği, düşünce ve inanç özgürlüğü, mülkiyet hakları, siyasal haklar.

Devletin görevi, karışmamaktır.(Liberal görüş)

 

İKİNCİ EVRE:19. Yy.

Kitle hareketleriyle ortaya çıkan “sosyal haklar” söz konusudur.

“Sosyal devlet” kavramı doğmuştur.

Bu dönemde, özellikle çalışma hakkı, adil ücret, sosyal güvenlik, sendika ve grev, sağlık ve eğitim gibi haklar gündeme gelir.

 

ÜÇÜNCÜ EVRE:20.yy.

Bu dönemde ortaya çıkan haklar, 3. Dünya ülkelerinin talepleridir.

Bunlar: ulusların sosyal, ekonomik, siyasal ve kültürel geleceklerini belirleyebilme hakkı, sosyal gelişme hakkı.

Barış hakkı, sağlıklı bir çevrede yaşama hakkı vb. haklar...

 

Geçmişten geleceğe bir ideal

İnsan hakları bir idealdir.

Günümüzde bu konuda mükemmele erişmiş bir ülke/devlet yoktur.

İnsan haklarının eğitim ve uygulamalarla korunup güçlendirilmesi gereklidir.

 

İnsan haklarının gerekleri nelerdir?

Hukukun türetilebileceği temel ilke ve koşullardır.

Çağdaş devletler bu haklara uymakla ve bunları korumakla yükümlüdür.

Çağdaş devlet insan haklarına saygılıdır

 

İnsan haklarına saygılı devlet

Yurttaşları birbirine karşı korur.

Adalet düşüncesiyle hareket eder.

Hukuk devletinde yöneticiler diledikleri gibi davranamaz.

Bireyler ve yurttaşlar da her yerde her şeyi yapamazlar.

 

Haklar ve ödevler

İnsan hakları bireye ödevler yükler.

Bir çocuğun eğitim hakkı ailesine ve devlete, işçilerin çalışma hakkı işverene yükümlülükler getirir.

Devletin ve temsilcilerinin görevi bu hakları koruyup geliştirmektir.

İnsan devletten daha önemli ve değerlidir.

Yalnızca insanın hakları vardır.

 

İnsan en yüce değerdir.

İnsanların ırkı, dili, inancı, cinsiyeti veya kişilik özellikleri farklı olabilir.

Ama insan hakları açısından; insanlar arasındaki farklılıklar ne olursa olsun,ahlaki değer bakımından eşitlik söz konusudur.

 

İnsanın değerini korumak

İnsan hakları, insanın değerini korumayı amaçlayan ahlaki gerekliliklerdir.

İnsanlara eşitçe davranmak, ırk ayrımı yapmamak gerekir.

İşkence ve kötü muamele yapılmamalıdır.

Cinsiyet vb ayrımlar yapılmamalıdır.

 

Düşünce ve uygulamadaki farklılık

Günümüzde herkes insanların onur ve değer bakımından eşit olduğunu resmen onaylar.

Ama dünyanın her yanında insan haklarının ihlal edilmesi söz konusudur.

Düşünce ve uygulama arasındaki uçurum bugün önemli bir sorundur.

 

Başlıca Bildirgeler

1789 Fransız Yurttaş ve insan hakları Bildirgesi

1948 BM İnsan hakları evrensel bildirgesi

Avrupa İnsan hakları sözleşmesi

 

Bildirgelerin bildirdiği haklar

Bildirgelerde yer alan haklar nelerdir?

Bu haklar Anayasamızda da yer almaktadır.

İnsan hakları günümüzde artık yalnızca ulusal hukuk değil, uluslar arası kurum ve sözleşmelerle de güvence altındadır.

 

Tüm insanlar...

Özgür; onur ve haklar bakımından eşit doğar. Akıl ve vicdanla donatılmış olup birbirlerine karşı kardeşlik anlayışıyla davranmalıdırlar.(İHEB, 1. Md)

 

Yaşama hakkı...

Herkesin yaşama ve kişi özgürlüğü ve güvenliğine hakkı vardır.(3. Md)

Yaşama hakkı en temel haktır.

Diğer bütün hakların kullanımı ve varlığı bu hakka bağlıdır.

 

Yaşama hakkının kaynağı

Kişinin dokunulmazlığı ile maddi ve manevi varlığının korunmasını düzenleyen yasa maddeleridir:

AİHS 2 ve 3. Mad.

Anayasanın 17. Mad.

PVSK’nun ek ve 16. Mad.

 

Kişisel özgürlük ve güvenlik hakkı

“Herkesin özgürlüğe ve kişi güvenliğine hakkı vardır.”

Kimse keyfi olarak özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.

Özellikle gözaltı ile ilgili sorunlar hep bu maddeden kaynaklanmaktadır.

 

Hiç kimseye işkence ya da onur kırıcı bir davranış ve ceza uygulanamaz.

İşkence insan hakları konusunda en çok karşılaşılan bir olaydır.

1988’de AK bünyesinde, “Avrupa İşkencenin Önlenmesi Sözleşmesi” çıkarılmıştır.

 

Düşünce ve ifade özgürlüğü hakkı

“Herkesin görüş ve anlatım özgürlüğüne hakkı vardır. Bu hak, görüş edinme ve resmi makamlarca karışılmaksızın ve ülke sınırlarına bakılmaksızın bilgi ve düşüncelerin alınıp verilme özgürlüğünü de içerir.(1948, 19.mad.)

Ancak şiddete yönelten ifadelerin kısıtlanması hak ihlali değildir.

 

Polis ve İnsan Hakları

Polisin yetkileri insanların biyolojik, psikolojik ve sosyolojik varlığını kapsamına alan işlemleri etkilemektedir.

İnsan hakları konusunda polis, oldukça önemli bir göreve konumda bulunur.

Polisin bazı yetkileri insanın biyolojik varlığına/bedenine yöneliktir: arama, gözaltına alma, yakalama, ifade alma, zor kullanma gibi..

Polisin bazı yetkileri ve uygulamaları insanı psikolojik ve sosyolojik yönden de etkiler.

Polisin birçok görevi insan haklarıyla ilgilidir: arama, el koyma, ifade alma, kimlik sorma, parmak izi alma, gözetleme, kişisel nitelikli verilerin işlenmesi gibi..

 

Polis niçin önemlidir?

Bir yandan insan haklarına saygıyı sağlar.

Diğer yandan halkı ve kurumlarını korumak amacıyla hükümet tarafından verilen yasal yetkisini kullanır.

Özgür bir toplumda polis bir denge unsurudur.

Ancak bazen görevin kötüye kullanılması söz konusu olabilir.Bu durum, bütün kamu görevlileri için de geçerlidir.

 

Polisin görev anlayışının önemi

Halkın hizmetinde olduğu bilinciyle hareket etmelidir.

Otorite kullanmayı ön planda tutan bir polis, haklarını korumak durumunda olduğu halkın özgürlüklerini kısıtlama eğiliminde olabilir.

 

Görev koşulları

Polis her türlü durum ve koşulda görev yapmaktadır.

Halkın kendisine karşı güven duygusu beslemesi gereklidir.

Çünkü ancak halkta, polisin insan haklarının koruyucusu olduğu inancı varsa, ona destek olması beklenebilir.

 

İnsan hakları açısından polis ve Terörizm

Terör: belli bir hedefe ulaşmak için, demokratik değerlere, kanun düzenine ve en önemlisi insanlık dışı tehdit ve şiddete dayanan bir stratejidir.

Bütün dünyada devletlerin ve insanların güvenliğine yönelik artan bir tehdit söz konusudur.

Türkiye yıllardır terörden acı çekmiştir.

Uluslar arası kamuoyunda, terörizmi önleme çabaları artmıştır.

Ancak bazı devletlerin terörü desteklemesi de söz konusudur.

 

Terörle mücadele...

Terörle mücadelenin insan hakları, hukuk devleti ve demokrasi içinde yürütülmesi ne kadar zorunlu ise, teröristlerin insan haklarını ihlal ederek insanlık suçu işlemeleri nedeniyle kınanmaları da ayın derecede zorunludur.

 

Polisin insan haklarına etkisi

Polis, kişinin yaşamı, özgürlüğü ve güvenliğini ve diğer temel haklarını olumlu ve olumsuz yönde etkilemektedir.

Polisin ortaya koyduğu” ayrımcı-olmayan” ve temel haklara saygılı tutumların sergilenmesi toplumu çeşitli biçimlerde etkilemektedir.

 

Yaşama hakkına yönelik etki

Yaşama hakkının korunması gereğinden fazla kuvvet kullanılmamasına bağlıdır.

Kuvvete başvurmak, ancak olayda “gerekli” olmalıdır. Amacına ulaşıldığında kuvvet kullanımı bırakılmalıdır.

Elde edilecek amaçla kullanılan kuvvet arasında denge olmalıdır.

 

Ne zaman ateş etmek hak ihlali değildir?

Kolluk güçleri, ancak kendisi veya belli bir vatandaşın hayatının ciddi tehlike altında olması durumunda şüpheli veya sanığı öldürmek amacıyla ateş edebilir.

Ancak silah en son çare olarak kullanılmalıdır.

Bir olaya müdahale ederken, mutlak surette şüphelileri öldürme düşüncesiyle hareket edilemez.

Ateşli silah, kullanılacak başka olanak kalmaması durumunda söz konusudur.

 

Bu konuda yapılan değişiklik

TMK ek2’ye göre, terör örgütlerine yönelik operasyonlarda “teslim ol” emrine uyulmaması durumunda silah kullanmaya girişilmesi durumunda güvenlik güçleri, failleri etkisiz hale getirmek amacıyla ve duraksamadan hedefe ateş etmeye yetkilidir.

Ancak 6 Ocak 1999 tarihinde Anayasa Mahkemesi bu maddeyi iptal etmiştir.Ocak 2002’de yürürlükten kalkacaktır.

 

Suçlular ve insan hakları

Terör suçluları da diğer vatandaşlar gibi adil yargılanma hakkına sahiptir.

Kolluk, yaralama ve öldürme yoluyla ceza takdir etme yetkisine sahip değildir.

Ceza verme yetkisi, bütün demokratik ülkelerde mahkemelere aittir.

 

Ayrımcılık yapmamak

Yakalanan kişinin, toplumsal statüsüne, ırkına, cinsiyetine, dinine, politik düşüncesine, doğum yerine vb. nedenlere bakarak farklı muamele görmeme hakkı vardır.

Bu hakkın kaynağı anayasanın 10. Ve AİHM’sinin 14. Md.de yer alır.

 

Uygulamadaki durum nedir?

Ayrım yapılmama ilkesi uygulamada pek işlememektedir.

Yaygın bir kanıya göre, kurallar yalnızca fakir, işsiz, kimsesiz ve eğitimsiz insanlara uygulanmaktadır.

Kurallar zenginlere, belli bir sosyal statüye sahip kişilere uygulanamamaktadır.

Bu konuda polis, ciddi bir sosyal ve politik baskı altındadır.

 

Tarafsız olmak...

Güvenlik güçleri görev sırasında nötr olmalıdır.

Duygu ve düşüncelerini görevine yansıtmamalıdır.

Ancak bu noktada özellikle toplumsal olaylarda yanlı davranıldığı şüphesi söz konusudur.

 

Sonuç olarak

Ahlak, kural ve yasalara uygun olarak çalışan bir polis örgütü, başarı sağlamada önemli bir unsurdur.

 

Bir şiir:İnsan

Elbette senden güzel olacaktı,

senden yakışıklı,

yaptığın heykel çizdiğin resim

Senden çok duyacaktı,

söylediğin türkü

 

insan

Sen olduğundan iyisin, olduğundan büyük

 

Teşekkür ederim hepinize...

İnsan olmak, insanla ilgili hiçbir şeye kayıtsız kalmamak için yeterlidir.

Öyle değil mi?